Niestety nie żyjemy w świecie idealnym. Skutkiem tego jest to, że w obrocie gospodarczym pojawiają się nieuczciwi kontrahenci. Konsekwencją tego są takie sytuacje, w których jedna strona nie wykona usługi, nie dostarczy towaru lub nie zapłaci za wykonane zlecenie. Ta ostatnia sytuacja jest bardzo kłopotliwa i powoduje określone konsekwencje podatkowe. Warto zastanowić się nad tym, czy przedsiębiorca, który wydał towar lub wykonał usługę i nie otrzymał za to zapłaty, powinien ponieść ciężar podatku VAT z tego tytułu? W tego typu sprawie zapadł ważny wyrok WSA.
Autor: Tax Alert
Brak płatności za dostarczenie towaru i brak kontaktu z kontrahentem
Stosunkowo niedawno Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok w sprawie spółki, która dostarczyła towary zgodnie z dwoma zamówieniami, jednak nie otrzymała za nie zapłaty. Jednocześnie po upływie terminu płatności faktur spróbowała skontaktować się ze swoim dłużnikiem. Niestety próby te zakończyły się fiaskiem. W toku postępowania ustalono, że pod faktycznego klienta podszył się oszust, a dostawca towarów padł jego ofiarą. Pokrzywdzona spółka chciała później ustalić, czy dostawa towarów na skutek oszusta jest obowiązkiem do wykazania VAT należnego.
Zdaniem pokrzywdzonej firmy można było skorygować faktury do zera i nie uwzględnić ich w deklaracjach miesięcznych oraz w informacji podsumowującej. Było to związane z tym, że sytuacja dotyczyła klienta zagranicznego. Jednocześnie przedstawiciele spółki utrzymywali, że nie doszło do dostawy towarów, a jedynie do ich wywozu z terytorium Polski w wyniku błędnego przekonania, że umowa została zawarta z faktycznym klientem, a nie oszustem. W związku z tym firma zwróciła się o interpretację swojej sytuacji i powołała się przy tym na art. 6 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Z tego zapisu wynika, że przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą zostać uznane za przedmiot skutecznej prawnie umowy.
Dyrektor Krajowej Izby Skarbowej nie zgodził się ze stanowiskiem spółki
Za interpretację odpowiadał Dyrektor Krajowej Izby Skarbowej. Ten nie zgodził się ze stanowiskiem spółki i wydał interpretację 7 grudnia 2022 r. (nr 0114-KDIP1-2.4012.460.2022.1.JO). Stwierdził w niej, że doszło do dostawy towarów, czyli do przeniesienia prawa do rozporządzania nim. Wiązało się to z wywozem towaru do innego kraju Unii Europejskiej. Ponadto wywóz ten potwierdzają wystawione faktury. Ponadto Dyrektor KIS stwierdził, że WDT powinno być opodatkowane stawką 23% VAT, ponieważ nie jest dokładnie znany nabywca towaru. W związku z tym nie ma możliwości zastosowania stawki 0%.
Wyrok WSA we Wrocławiu na korzyść spółki
Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Ten uchylił interpretację wydaną przez Dyrektora KIS i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki. Zgodnie z wyrokiem WSA zdarzenie, w którym doszło do kradzieży towarów przez oszusta, nie powinno podlegać opodatkowaniu VAT. Jednocześnie podkreślono, że w takiej sytuacji nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Nie doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, ponieważ w wyniku oszustwa (kradzieży) towarem dysponował niezidentyfikowany podmiot, który wszedł w jego posiadanie w wyniku przestępstwa.
To kolejny wyrok tego typu. Podobne orzeczenia nie tak dawno były wydawane m.in. przez WSA w Krakowie, WSA w Kielcach czy WSA w Łodzi. Ma to duże znaczenie dla podmiotów, które padają ofiarą oszustów. Jednocześnie wszystkie te wyroki obejmowały transakcje wewnątrzwspólnotowe. W historii zdarzało się jednak, że w podobnych sytuacjach sądy administracyjne orzekały na niekorzyść podatników. Działo się tak wtedy, gdy dopatrywano się urzeczywistnienia przesłanki przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, czyli dokonania skutecznej dostawy towarów. Przy takim wyroku, pokrzywdzony podatnik zobowiązany jest do zapłaty VAT należnego, mimo że nie otrzymał zapłaty za dostarczenie towarów. W ten sposób oszukany podmiot ponosi dodatkową karę.
Podsumowanie
Wydaje się, że rozsądne jest wydanie orzeczenia na rzecz podatnika. Oszukana firma ponosi straty związane z kradzieżą towarów, a dodatkowym ciosem dla niej może być konieczność zapłaty VAT należnego od faktury, która nie została opłacona. Inne decyzje w tym zakresie premiują oszustów i dodatkowo karzą podatników, którzy padli ich ofiarami. Ponadto decyzje negatywne dla podatników burzą mit podatku VAT jako podatku neutralnego dla przedsiębiorców. Stoi to bowiem w sprzeczności z zasadą, że ciężar VAT powinien ponosić nabywca. Jeżeli dostawca towaru pada ofiarą oszusta, to nie powinien być obarczany dodatkową karą w postaci obowiązku zapłaty VAT.
Jeżeli potrzebujesz skonsultować swoje wątpliwości dotyczące księgowości lub kadr, nasi eksperci z Alfa Business pozostają do Twojej dyspozycji.