Osoba popełniająca czyn zabroniony (przestępstwo lub wykroczenie skarbowe) może samodzielnie złożyć zawiadomienie i w określonych przypadkach uniknąć kary. Jak to możliwe? Instytucja czynnego żalu polega na złożeniu zawiadomienia na samego siebie do organu powołanego do ścigania przestępstw skarbowych lub wykroczeń skarbowych. Jeżeli sprawca ujawni istotne okoliczności tego czynu, w tym m.in. osoby współdziałające w jego popełnieniu, to sam może uniknąć kary, co jest zgodne z art. 16 par. 1 kodeksu karnego skarbowego. Należy pamiętać o tym, że sprawcą takiego czynu może być tylko osoba fizyczna.
Autor: Tax Alert
Kto nie może skorzystać ochrony w ramach czynnego żalu?
Oczywiście nie każdy może skorzystać z ochrony i uniknięcia odpowiedzialności w ramach czynnego żalu. Tego zabezpieczenia nie stosuje się wobec osób, które:
- wykorzystały uzależnienie innych osób od siebie i nakłoniły je do popełnienia czynu zabronionego;
- kierowały wykonaniem czynu zabronionego;
- nakłaniały inne osoby do popełnienia wykroczenia lub przestępstwa skarbowego, aby to inne osoby zostały obciążone;
- zorganizowały grupę lub związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego (z wyjątkiem sytuacji, gdy zarówno one, jak i pozostałe osoby z grupy zgłoszą czynny żal).
Ponadto czynny żal jest bezskuteczny wtedy, gdy:
- organ ścigania rozpoczął już czynności służbowe, w tym m.in.: preszukania, czynności sprawdzające i kontrolujące i w ich trakcie wystąpiły podstawy do rozpoczęcia postępowania o czyn zabroniony;
- organ ścigania ma już udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.
Co zrobić, aby czynny żal był skuteczny?
Czynny żal będzie skuteczny, jeżeli nie wystąpią żadne czynniki wymienione powyżej oraz we wskazanym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego terminie wpłaci się całą należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. W sytuacji gdy czyn zabroniony nie podlega na uszczupleniu należności (np.podatkowej), a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, to sprawca czynu musi złożyć te przedmioty lub uiścić ich równowartość pieniężną.
Co powinno znajdować się na dokumencie czynnego żalu?
Przepisy polskiego prawa nie wskazują bezpośrednio na to, jak dokładnie powinno wyglądać pismo czynnego żalu. Ważne, aby znalazły się w nim takie podstawowe i kluczowe dane jak:
- dane osobowe sprawy składającego czynny żal;
- oznaczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego;
- opis popełnionego czynu i jego okoliczności;
- wskazanie osób, które miały związek z popełnionym czynem zabronionym (jeżeli takowe były);
- informacje o naprawieniu lub chęci naprawienia swojego czynu.
Czynny żal wnoszony może być m.in. wtedy, gdy w terminie nie została zgłoszona deklaracja podatkowa. Jeżeli taka sytuacja miała miejsce, to prawidłowo wypełnioną deklarację należy przesłać razem z wnioskiem. Obecnie czynny żal można składać: pisemnie, elektronicznie i ustnie (do protokołu).
Gdzie wnosi się czynny żal?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami czynny żal składa się do Naczelnika Urzędu Skarbowego właściwego dla podatnika. Skierowanie pisma do niewłaściwego urzędu skutkuje tym, że zostanie ono przesłane we właściwe miejsce. Postępowanie w tym zakresie nie zostało zmienione przez rozporządzenie z 13 października 2022 r. dotyczące wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania.
Podstawa prawna:
- art. 16 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 859 ze zm.)
- art. 70 par. 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.)
Jeżeli potrzebujesz skonsultować swoje wątpliwości dotyczące księgowości lub kadr, nasi eksperci z Alfa Business pozostają do Twojej dyspozycji.