Nieprawidłowe wykonanie obowiązków wobec Urzędu Skarbowego, takie jak niezauważenie terminu lub udzielanie organom nieprawdziwych informacji, może skutkować karą w postaci mandatu, grzywny, a nawet ograniczenia wolności.
W pewnych przypadkach istnieje możliwość uniknięcia kary poprzez skorzystanie z instytucji czynnego żalu, opisanej w artykule 16 ustawy Kodeks karny skarbowy.
Co daje czynny żal? Dlaczego warto go złożyć
Decyzja o uznaniu czynnego żalu nie jest uznaniowa dla organu podatkowego. Oznacza to, że jeśli sprawca czynu spełnił wszystkie wymagane przez prawo formalności, to czynny żal w pełni chroni go przed karą.
Zgodnie z artykułem 16, paragrafem 1, osoba, która popełniła przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, nie podlega karze, jeśli zgłosiła ten fakt organowi ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, zwłaszcza osoby współdziałające w jego popełnieniu.
Twój najlepszy partner w biznesie
Kto jest odpowiedzialny za złożenie czynnego żalu?
Osoba popełniająca dany czyn zabroniony składa czynny żal w formie zgłoszenia właściwemu organowi (np. urzędowi skarbowemu). Na przykład, jeśli przedsiębiorca nie złożył rocznego rozliczenia PIT w terminie, to on jest sprawcą wykroczenia i to on składa czynny żal.
UWAGA: Przestępstwa lub wykroczenia może popełnić wyłącznie osoba fizyczna, a nie inny podmiot. Dlatego np. jeśli wykroczenie dotyczy braku wysłania deklaracji przez spółkę z o.o., czynny żal składa osoba odpowiedzialna za ten brak.
Jakie elementy powinien zawierać czynny żal?
W dokumencie powinny znajdować się informacje o osobie składającej żal (nazwisko, dane kontaktowe, NIP/PESEL) oraz adresacie zgłoszenia.
Ważne jest, aby w zgłoszeniu zostały ujawnione istotne szczegóły czynu, takie jak:
- rodzaj wykroczenia lub przestępstwa skarbowego (np. niezapłacenie podatku w terminie),
- przyczyna popełnienia czynu (np. przeoczenie terminu, pobyt w szpitalu),
- osoby współpracujące z sprawcą lub brak współpracy z innymi.
Należy również poinformować organ, czy popełniony błąd został już naprawiony, np. czy zaległa należność została wpłacona, czy też czy wysłano deklarację, której wysłania wcześniej przeoczono.
Gdzie i w jaki sposób można złożyć czynny żal?
Ustawa określa, że zgłoszenie popełnienia zabronionego czynu można złożyć na piśmie lub w protokole. Można to zrobić poprzez wysłanie listu do urzędu (najlepiej poleconego), przesłanie informacji drogą elektroniczną lub złożenie wniosku o sporządzenie protokołu w urzędzie.
Czynny żal przez ePUAP
Najprostszym sposobem będzie jednak skorzystanie ze strony internetowej https://urzadskarbowy.gov.pl/, gdzie po zalogowaniu można wysłać pismo do wybranego urzędu.
Kiedy czynny żal jest nieskuteczny?
Niestety, instytucja czynnego żalu nie zawsze będzie skuteczna. Zostanie ona uznana za nieskuteczną, jeśli zostanie złożona po tym, jak organ ma już jasne dowody na popełnienie przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Innymi słowy, jeśli organ jest świadomy, że dana osoba popełniła przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, to na zgłoszenie czynnego żalu jest już zbyt późno.
WAŻNE: Organ musi posiadać JASNE DOWODY na popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, a nie jedynie podejrzenia.
Czynny żal będzie również nieskuteczny, jeśli sprawca nie wywiązał się jeszcze ze swoich obowiązków, np. nie uregulował zaległego podatku.
Dlatego choć ustawa nie określa terminu składania czynnego żalu, warto to zrobić jak najszybciej – zanim organ dowie się o popełnieniu czynu.
Kto nie ma prawa do złożenia czynnego żalu?
Ustawa precyzuje, że nie mogą skorzystać z instytucji czynnego żalu sprawcy, którzy:
- kierowali popełnieniem czynu zabronionego,
- polecali innym popełnienie czynu zabronionego, wykorzystując ich uzależnienie od siebie,
- zorganizowali lub kierowali grupą przestępczą – chyba że dokonali zgłoszenia ze wszystkimi członkami grupy,
- nakłaniali inną osobę do popełnienia czynu zabronionego.
Kto składa czynny żal? Biuro rachunkowe czy podatnik?
Czynny żal może złożyć podatnik albo osoba przez niego upoważniona np. może to być księgowa czy doradca podatkowy współpracujący z podatnikiem.
Podstawa prawna:
Jeżeli potrzebujesz skonsultować swoje pytania dotyczące księgowości lub kadr, nasi eksperci z Alfa Business pozostają do Twojej dyspozycji.