W biznesie można spotkać praktykę, gdzie przedsiębiorcy wynajmują mieszkania, aby następnie udostępnić je swoim pracownikom – niezależnie, czy są to zatrudnieni bezpośrednio, czy wypożyczeni od innych firm czy agencji zatrudnienia. W takich przypadkach pojawia się pytanie dotyczące podatku VAT. Czy przedsiębiorca, wynajmując mieszkanie i udostępniając je pracownikom, musi odprowadzić podatek od towarów i usług (VAT)? To pytanie pojawiało się już w indywidualnych wnioskach o interpretacje podatkowe kierowanych do organów podatkowych.
Stanowisko organów podatkowych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w sprawie odliczenia VAT od wynajmu mieszkań jest rozbieżne.
Według fiskusa, udostępnienie mieszkania pracownikom (zarówno własnym, jak i „wypożyczonym”) nie podlega opodatkowaniu VAT. Stanowi to rodzaj nieodpłatnego świadczenia usług na potrzeby działalności gospodarczej podatnika. Jednakże, tylko w przypadku, gdyby takie świadczenie służyło celom inne niż działalność podatnika, udostępnianie mieszkań podlegałoby opodatkowaniu VAT. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, że większe korzyści z wynajmu mieszkań na cele pracownicze czerpie pracodawca (który może skorzystać z pracy ekspertów często z innych firm), nieodpłatne udostępnianie mieszkań takim osobom jest zwolnione z podatku od towarów i usług.
Warto jednak zwrócić uwagę na konsekwencje braku opodatkowania takich działań. Gdy nieodpłatne udostępnianie mieszkań przez przedsiębiorcę nie podlega opodatkowaniu VAT, przedsiębiorca nie może odliczyć podatku VAT od faktur z najmu mieszkań czy innych związanych z tym wydatków. Wiele razy NSA podkreślał, że taki rodzaj wynajmu (przez właścicieli dla spółki, która następnie udostępnia mieszkania pracownikom) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Argumentował, że zwolnione z podatku VAT są usługi najmu tylko na cele mieszkaniowe. Ponieważ najemca nie będzie korzystał z mieszkania na cele mieszkaniowe, a jedynie będzie udostępniał je pracownikom, nie ma możliwości zwolnienia z VAT dla usług najmu.
Brak możliwości odliczenia VAT od faktur z tytułu najmu mieszkań czy innych związanych z tym kosztów, jest oczywiście niekorzystne dla podatników. W jednej z ostatnich interpretacji, która stała się podstawą ważnego orzeczenia NSA, organ podatkowy potwierdził stanowisko wnioskodawcy, że nieodpłatne udostępnianie mieszkań, związane z działalnością spółki, osobom oddelegowanym do pracy nie podlega opodatkowaniu VAT Nie zgodził się on również z możliwością odliczenia VAT od faktur dotyczących najmu mieszkań objętych interpretacją dla spółki. W swoim uzasadnieniu podkreślił, że skoro wydatki z tytułu najmu służą czynnościom nieopodatkowanym VAT, nie ma możliwości odliczenia VAT. Fiksus zaargumentował również, że do odliczenia podatku VATu niezbędny jest bezpośredni związek z czynnościami opodatkowanymi, a w tym przypadku zachodzi jedynie związek pośredni, przerwany przez niepodlegające VAT darmowe oddanie mieszkań do dyspozycji pracowników.
Zmiana stanowiska dotyczącego odliczenia VAT od wynajmu kwater pracowniczych jest istotna dla podatników VAT.
Wnioskodawca, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w związku z wydaną interpretacją. Sąd zgodził się ze spółką, jeśli chodzi o możliwość odliczenia VAT od wynajmu mieszkań przez spółkę służącemu prowadzeniu działalności. Aby prowadzić działalność bez zakłóceń, konieczne jest zagwarantowanie odpowiednich zasobów ludzkich, co może wiązać się z koniecznością udostępnienia bazy noclegowej pracownikomWSA zaznaczył również, że istnienie pośredniego związku między wydatkiem a działalnością opodatkowaną daje przedsiębiorcy prawo do odliczenia VAT.
NSA podobnie zgodził się z w/w stanowiskiem. Sąd uznał, że artykuł 86 ust. 1 ustawy o VAT nie artykułuje wprost, w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi mają być wykorzystywane do czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie naliczonego podatku VAT. Związek nie musi być bezpośredni, wystarczy związek pośredni. Sędzia zaznaczył, że warunek konieczności istnienia związku bezpośredniego obowiązywał, gdy ustawa o VAT nawiązywała do ustawy o CIT. Odliczenie VAT naliczonego było zależne od tego, czy wydatek stanowił koszt uzyskania przychodu przedsiębiorcy. Aktualnie ustawy o VAT i o jest niezależna od tej drugiej, dlatego istnienia związku bezpośredniego między poniesionymi wydatkami a prowadzoną działalnością gospodarczą podatnika nie jest konieczne.
To ważne orzeczenie dotyczy nie tylko wnioskodawcy , ale również innych podatników, którzy jako przedsiębiorcy zapewniają kwatery pracownicze dla pracowników.
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 281/23
Podstawa prawna: